Chuẩn bị bước vào mùa dịch tay, chân, miệng

(Ảnh: Internet) Thông tin trên được GS Nguyễn Trần Hiển – Viện trưởng Viện Dịch tễ Trung ương cho biết tại Hội thảo quốc tế về bộ hạ miệng (TCM) diễn ra ngày 4 và 5-4, tại Hà Nội. Gần 40% người dân hiểu sai về bệnh TCM Mỏng của Cục Y tế dự phòng cho biết, trong năm 2012, TCM là một trong 10 dịch bệnh có số mắc rất cao với hơn 157,6 nghìn ca, chỉ đứng sau ỉa chảy. Bên cạnh đó, TCM lại là một trong 10 dịch bệnh có số tử vong cao nhất tại Việt Nam với 45 trường hợp, đứng thứ ba sau bệnh dại và sốt xuất huyết. Ông Nguyễn Huy Khoa - Cục phó Cục Y tế phòng ngừa cho rằng duyên do vì TCM do vi-rút đường ruột, lây theo đường tiêu hóa và tiếp xúc trực tiếp; có nhiều tuýp vi-rút gây bệnh, một người có thể mắc nhiều tuýp vi-rút khác nhau. Hiện vẫn chưa có vắc-xin phòng bệnh, chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. "Bệnh TCM ở nước ta cốt yếu là do chủng EV71 (chiếm gần 60% số trường hợp mắc bệnh) dễ xảy ra các biến chứng nặng dẫn đến tử vong, tỷ lệ mắc bệnh ở phía nam cao hơn phía bắc", ông Khoa cho hay. Cũng theo ông Khoa, bệnh đốn gặp ở trẻ em dưới ba tuổi. Bệnh TCM thường bùng phát thời điểm giao mùa, không khí thay đổi khiến vi-rút gây bệnh phát triển và lây lan rất nhanh, có thể tạo thành đại dịch. Thống kê của Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy, từ đầu năm đến nay bệnh TCM tăng cao, trong đó nhiều trường hợp nặng phải nhập viện điều trị, có trường hợp phải lọc máu và điều trị hăng hái. Nguy hiểm hơn, nếu trước đây triệu chứng bệnh thường diễn đạt rõ là những mụn nước, bọng nước ở tay, chân và niêm mạc miệng, thì nay nhiều trẻ bị bệnh không trình bày rõ ràng, thậm chí khi xét nghiệm mới phát hiện mắc TCM. Nhiều trường hợp vi-rút đã tấn công vào não, biến chứng các cơ quan tiêu hóa, tim mạch nhưng vẫn không có diễn tả đặc trưng của bệnh. Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho rằng, Việt Nam đang phải đối mặt với bệnh lây nhiễm mới nổi như cúm gia cầm, cúm A(H5N1) và cúm A(H7N9). Đặc biệt trong một vài năm trở lại đây, bệnh TCM đang nổi lên như một vấn đề y tế công cộng bức xúc của nhiều quốc gia trong khu vực trong đó có Việt Nam. Do sự gia tăng của bệnh, số người nhập viện càng ngày càng nhiều dẫn đến tình trạng quá tải ở nhiều bệnh viện. Trong khi đó, nhận thức của người dân và thực hành các biện pháp phòng chống chân tay miệng của người dân còn ở chừng độ giới hạn. Ông Trần Đắc Phu - Phó Cục trưởng Cục Y tế đề phòng (Bộ Y tế) cho rằng, công tác tuyên truyền chưa đích thực đến được đối tượng đích (người coi ngó trẻ ở các hộ gia đình có trẻ nhỏ dưới năm tuổi). Con số khảo sá cho thấy, gần 40% người dân hiểu sai và không biết về bệnh TCM, gần 23% người dân không biết các biện pháp phòng bệnh. “Chúng ta chỉ mới tập trung truyền thông cốt yếu vào chừng độ trầm trọng của bệnh dịch và đưa việc trẻ đến BV khám khi có triệu chứng của bệnh, tạo ra tâm lý lo sợ cho người dân, gây quá tải cho bệnh viện tuyến trên mà chưa tác động nhiều đến đổi thay hành vi của nhân dân”, BS Nguyễn Quốc Huy - Viện Pasteur Hồ Chí Minh chỉ rõ. Theo PGS Phạm Nhật An - Bệnh viện Nhi Trung ương, trong tổng số trẻ nhập viện do TCM tại đây, có tới 75% số trẻ mắc bệnh hoàn toàn không có nhân tố dịch tễ là đã từng xúc tiếp với trẻ mắc TCM. Điều này cho thấy, trẻ lây bệnh từ người lớn, nhất là từ người coi ngó và xúc tiếp trực tính với trẻ. Còn GS Nguyễn Trần Hiển đánh giá: “Khó khăn lớn nhất của việc phòng chống TCM là cho đến giờ chúng ta vẫn chưa nắm cặn kẽ về độc tính của chủng E71, sự tương quan giữa chủng E71 với bệnh TCM, đòi hỏi tiếp tục nghiên cứu, sự hiệp tác chặt chịa giữa Việt Nam và các nước trong khu vực, từ đó hiểu rõ hơn bản chất của căn bệnh này”. Đối phó với bệnh chân tay miệng BS Trương Hữu Khanh cho biết, những triệu chứng thường gặp của TCM là phát ban ở lòng bàn tay, chân; sốt, giật mình, run chi; thời kì chuyển nặng thường vào ngày thứ ba, thứ tư kể từ khi mắc bệnh. Các biến chứng thường gặp là viêm não, màng não, viêm cơ tim, phù phổi cấp. Các bác sĩ khuyến cáo, khoảng 90 đến 95% trẻ mắc bệnh TCM sẽ tự khỏi, bởi vậy với trẻ mắc bệnh TCM ở thể nhẹ, bác mẹ nên chăm chút trẻ tại nhà, nhưng khi trẻ có diễn đạt sốt cao từ 39 đến 40 độ, nôn, ỉa chảy, ăn ngủ kém, ngủ hay giật thột thì nên đưa trẻ đến các cơ sở y tế để khám và điều trị. Bệnh TCM lây theo đường tiêu hóa nên việc thực hành các biện pháp vệ sinh ăn uống, vệ sinh cá nhân và vệ sinh nơi công cộng là nhân tố quyết định việc giảm tỷ lệ mắc bệnh tại cộng đồng. Nên, trong thời kì tới, Bộ Y tế kêu gọi sự chung tay vào cuộc của cộng đồng trong việc làm sạch môi trường xung quanh và khu vực sinh sống để góp phần giảm tỷ lệ mắc. PGS Trần Đắc Phu cho biết, Bộ Y tế sẽ đẩy mạnh công tác tuyền thông cho các đối tượng là các bà mẹ, hộ gia đình có trẻ dưới ba tuổi, thầy giáo các dài, vườn trẻ mẫu giáo, nhóm trẻ gia đình và lãnh đạo chính quyền địa phương. Các trường mẫu giáo, trường măng non tiếp tổ chức các buổi truyền thông trực tiếp cho phụ huynh học sinh về CTM và chỉ dẫn cho các gia đình các biện pháp gian. Bộ Y tế cũng đưa ra nhiều khuyến cáo như sau: rửa tay bằng xà phòng; liền lau sạch các bề mặt và các vật dụng, đồ chơi bị nhiễm bẩn bằng xà phòng và dung dịch sát khuẩn thường nhật, ít nhất hai lần trong ngày; cho trẻ ăn chín, uống chín, không ăn chung thìa, bát; tránh xúc tiếp gần với người đã mắc bệnh; theo dõi và phát hiện sớm để phát hiện kịp thời các trường hợp mắc bệnh và đưa trẻ đến cơ sở y tế. Các nhà trẻ, mẫu giáo phải có các khu vực rửa tay bằng xà phòng, có khu vực xử lý chất thải theo quy định. Ông Nguyễn Trần Hiển cho biết thêm, giờ Công ty TNHH MTV Vắc-xin và sinh phẩm số 1 đã hoàn thành xong nghiên cứu cấp quốc gia, xây dựng quy trình, sản xuất vắc-xin tuỳ thuộc miệng EV71 trong phòng thí điểm. Kết quả ban đầu cho thấy tính an toàn, miễn dịch trên động vật thí nghiệm. LÊ HẠNH NGUYÊN